విశ్వంభర, హైదరాబాద్ :- స్వాతంత్య్ర అనంతరం భారత రాజకీయ చరిత్రలో విదేశాంగ విధానానికి అత్యంత చైతన్యభరిత రూపాన్ని అందించిన నాయకత్వంగా ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ స్థానం విశిష్టంగా నిలిచింది. ఒకప్పుడు ప్రపంచ రాజకీయ పరిణామాలను దూరం నుంచి పరిశీలించే దేశంగా కనిపించిన భారతదేశం, ప్రస్తుతం ప్రపంచ నిర్ణయాల రూపకల్పనలో ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించే శక్తిగా ఎదిగింది. ఈ పరిణామం వెనుక మోదీ విదేశాంగ దృష్టి, నిరంతర విదేశీ పర్యటనలు, వ్యూహాత్మక దౌత్య చైతన్యం ప్రధాన ఆధారాలుగా నిలిచాయి. 2014లో ప్రధానమంత్రి బాధ్యతలు స్వీకరించిన అనంతరం భారత విదేశాంగంలో స్పష్టమైన మార్పు కనిపించింది. సంప్రదాయ దౌత్య పరిమితులను దాటి, ప్రత్యక్ష సంబంధాలు, వేగవంతమైన చర్చలు, ఆర్థిక భాగస్వామ్యాలు, రక్షణ సహకారాలు, ప్రవాస భారతీయుల సమన్వయం, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఐక్యత వంటి విభిన్న దిశల్లో భారత దౌత్యం విస్తరించింది. “పొరుగు దేశాలకు ప్రాధాన్యం”, “ఇండో–పసిఫిక్ వ్యూహం”, “ఆర్థిక దౌత్యం” వంటి అంశాలను సమన్వయం చేస్తూ భారత విదేశాంగాన్ని కొత్త దిశగా మోదీ మలిచారు. ప్రధానమంత్రి హోదాలో శ్రీ నరేంద్ర మోదీ ఇప్పటివరకు దాదాపు 79 దేశాలను సందర్శించారు. విదేశీ పర్యటనల సంఖ్య 99కు చేరువైంది. స్వాతంత్ర్యానంతరం అత్యధిక దేశాలతో ప్రత్యక్ష దౌత్య సంబంధాలను విస్తరించిన భారత ప్రధానమంత్రిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు. భూటాన్‌తో ప్రారంభమైన ఈ దౌత్యయానం అమెరికా, రష్యా, ఫ్రాన్స్‌, జపాన్‌, ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌, సౌదీ అరేబియా, ఈజిప్ట్‌, బ్రెజిల్‌, గ్రీస్‌, నార్వే, స్వీడన్‌, నమీబియా, ఫిజీ వంటి దేశాల వరకు విస్తరించింది.ఇటీవలి కాలంలో ఇటలీ, నార్వే, నెదర్లాండ్స్‌, డెన్మార్క్‌ వంటి యూరప్ దేశాలతో భారత సంబంధాలు మరింత బలపడ్డాయి. హరిత ఇంధనం, సముద్ర వాణిజ్యం, డిజిటల్ సాంకేతికత, రక్షణ సహకారం వంటి రంగాల్లో కీలక చర్చలు జరిగాయి. మధ్యప్రాచ్య దేశాలతో ఇంధన భద్రత, పెట్టుబడులు, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి రంగాల్లో భారత భాగస్వామ్యం విస్తరించింది.ఈ పర్యటనల వెనుక కేవలం ప్రోటోకాల్ పరిమితి కనిపించదు. ప్రతి పర్యటన వెనుక దేశ ప్రయోజనాన్ని కేంద్రీకరించిన స్పష్టమైన వ్యూహం కనిపిస్తుంది. పెట్టుబడుల ఆకర్షణ, రక్షణ సహకార విస్తరణ, ఇంధన భద్రత, సాంకేతిక భాగస్వామ్యాలు, సముద్ర వ్యూహాత్మక సమతుల్యం, ఉగ్రవాద నిరోధక సహకారం, ప్రవాస భారతీయుల సమన్వయం, ప్రపంచ వేదికలపై భారత ప్రభావ విస్తరణ వంటి అంశాలను సమన్వయం చేస్తూ భారతదేశాన్ని ప్రపంచ శక్తి సమీకరణాలలో కీలక భాగస్వామిగా మోదీ నిలబెట్టారు.భారత పరిశ్రమల ప్రోత్సాహక శాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం 2014–2025 మధ్యకాలంలో భారతదేశానికి వచ్చిన ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల పరిమాణం 748.78 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు, భారత కరెన్సీలో సుమారు ₹62 లక్షల కోట్లకు పైగా. ఇది 2003–2014 మధ్యకాలంతో పోలిస్తే సుమారు 143 శాతం అధికమని కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. దేశానికి వచ్చిన మొత్తంవిదేశీ పెట్టుబడుల్లో దాదాపు 70 శాతం పెట్టుబడులు ఈ కాలంలోనే నమోదయ్యాయి.ప్రపంచ వేదికలపై భారత ఆర్థిక స్థిరత్వం, విధాన స్పష్టత, పారదర్శకత, సంస్కరణల దిశగా మోదీ ఇచ్చిన హామీలు అంతర్జాతీయ పెట్టుబడిదారుల్లో విశ్వాసాన్ని పెంచాయి. అమెరికా, జపాన్‌, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌, సింగపూర్‌, ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ, దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాల సంస్థలు భారతదేశంలో భారీ పెట్టుబడులు పెట్టాయి. ఎలక్ట్రానిక్స్‌, సెమీకండక్టర్లు, ఆటోమొబైల్‌, రక్షణ తయారీ, పునరుత్పాదక ఇంధన రంగాలలో అంతర్జాతీయ సంస్థల ప్రవేశం పెరిగింది.భారత్–యుఏఈ సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం అనంతరం ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 100 బిలియన్ డాలర్లు, అంటే ₹8.3 లక్షల కోట్లను దాటింది. 2032 నాటికి ఈ వాణిజ్యాన్ని 200 బిలియన్ డాలర్లు, అంటే ₹16.6 లక్షల కోట్లకు చేర్చాలనే లక్ష్యాన్ని రెండు దేశాలు నిర్ణయించాయి. రక్షణ సహకారం, ఇంధన నిల్వలు, ఆహార భద్రత, నౌకాశ్రయాభివృద్ధి, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు, సాంకేతిక పరిశోధన వంటి రంగాల్లో ఈ భాగస్వామ్యం విస్తరించింది.
జపాన్ ప్రకటించిన పెట్టుబడులు, ఆర్థిక సహకార పరిమాణం 35 బిలియన్ డాలర్లు, సుమారు ₹2.9 లక్షల కోట్లు. ముంబై–అహ్మదాబాద్ బుల్లెట్ రైలు, పారిశ్రామిక కారిడార్లు, స్మార్ట్ నగరాలు, మెట్రో రైలు వ్యవస్థలు, తయారీ రంగ విస్తరణ వంటి ప్రాజెక్టులకు ఇది బలం చేకూర్చింది.సౌదీ అరేబియా భారతదేశంలో ప్రకటించిన పెట్టుబడుల విలువ 44 బిలియన్ డాలర్లు, అంటే ₹3.65 లక్షల కోట్లు. చమురు నిల్వలు, సహజ వాయు సరఫరా, పెట్రోరసాయన పరిశ్రమల విస్తరణలో ఈ భాగస్వామ్యాలు భారత ఇంధన భద్రతకు దీర్ఘకాలిక స్థిరత్వాన్ని అందించాయి.ఫ్రాన్స్‌తో రాఫెల్ యుద్ధవిమాన ఒప్పందం భారత వైమానిక దళ సామర్థ్యాన్ని కొత్త స్థాయికి చేర్చింది. అమెరికాతో జెట్ ఇంజిన్ తయారీ, డ్రోన్ సాంకేతిక రంగాల్లో కుదిరిన ఒప్పందాలు భారత రక్షణ తయారీ రంగానికి బలం చేకూర్చాయి. ఇజ్రాయెల్‌తో నిఘా వ్యవస్థలు, క్షిపణి సాంకేతికత, రక్షణ పరికరాల రంగాల్లో సహకారం పెరిగింది. ఆస్ట్రేలియాతో సముద్ర భద్రతా భాగస్వామ్యం విస్తరించింది. ఇండో–పసిఫిక్ ప్రాంతంలో భారత వ్యూహాత్మక స్థానం మరింత బలపడింది.
సెమీకండక్టర్ తయారీ, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు, అంతరిక్ష పరిశోధన, పునరుత్పాదక ఇంధన రంగాల్లో విదేశీ భాగస్వామ్యాలు గణనీయంగా విస్తరించాయి. అమెరికా, తైవాన్‌, జపాన్‌, ఫ్రాన్స్‌, దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాలతో సాంకేతిక రంగంలో ఏర్పడిన అనుబంధం భారత పారిశ్రామిక రంగానికి కొత్త దిశను అందించింది. ప్రపంచ సరఫరా వ్యవస్థలోభారతదేశాన్ని కీలక కేంద్రంగా నిలబెట్టే ప్రయత్నాలకు విదేశీ పర్యటనలు బలమైన ఊతమిచ్చాయి.2014 అనంతరం శ్రీ నరేంద్ర మోదీ విదేశీ పర్యటనల సందర్భంగా వివిధ దేశాలతో కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందాలు, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలు, ఆర్థిక సహకార పత్రాల సంఖ్య 700కు పైగా ఉన్నట్లు విదేశాంగ విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. ఈ ఒప్పందాల ఫలితంగా భారీ పెట్టుబడులు, ఉపాధి అవకాశాలు, సాంకేతిక బదిలీ, పారిశ్రామిక విస్తరణ, ఎగుమతుల పెరుగుదల, రక్షణ తయారీ సామర్థ్య విస్తరణ, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి, హరిత ఇంధన రంగ పురోగతి వంటి అనేక ప్రయోజనాలు దేశానికి లభించాయి.ప్రపంచ దేశాలు మోదీ నాయకత్వాన్ని గౌరవిస్తూ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలను ప్రదానం చేశాయి. 2026 మే నాటికి ప్రపంచ దేశాలు, అంతర్జాతీయ వేదికలు ప్రదానం చేసిన అత్యున్నత గౌరవాల సంఖ్య 32కు చేరింది. ఫ్రాన్స్‌ “లెజియన్ ఆఫ్ హానర్”, రష్యా “ఆర్డర్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆండ్రూ”, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌ “ఆర్డర్ ఆఫ్ జాయెద్”, భూటాన్‌ “ఆర్డర్ ఆఫ్ ది డ్రుక్ గ్యాల్పో”, ఈజిప్ట్‌ “ఆర్డర్ ఆఫ్ ది నైల్”, నార్వే “రాయల్ నార్వీజియన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్”, గ్రీస్‌ “గ్రాండ్ క్రాస్ ఆఫ్ ఆర్డర్ ఆఫ్ హానర్”, శ్రీలంక “శ్రీలంక మిత్ర విభూషణ”, బ్రెజిల్‌ “నేషనల్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది సదర్న్ క్రాస్” వంటి గౌరవాలు విశేష ప్రాధాన్యం సంపాదించాయి.విదేశీ పర్యటనలపై రాజకీయ విమర్శలు ప్రతి కాలంలోనూ వినిపిస్తూనే ఉంటాయి. అయితే దౌత్యరంగాన్ని కేవలం ప్రయాణాల కోణంలో మాత్రమే పరిశీలించడం సమగ్ర విశ్లేషణగా భావించలేం. ఆధునిక ప్రపంచ రాజకీయాల్లో దేశ ప్రతిష్ఠ, పెట్టుబడులు, రక్షణ భాగస్వామ్యాలు, సాంకేతిక సహకారం, ఇంధన భద్రత, అంతర్జాతీయ మద్దతు — ఇవన్నీ ప్రత్యక్ష దౌత్య సంబంధాల ద్వారానే బలపడుతున్నాయి. నరేంద్ర మోదీ విదేశాంగ దృష్టిలో “దేశ ప్రయోజనం ముందుగా” అనే భావన స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. విదేశీ పర్యటనలను ఆయన కేవలం రాజకీయ కార్యక్రమాలుగా కాకుండా, భారత అభివృద్ధి నమూనాను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే వేదికలుగా వినియోగించారు. పెట్టుబడులు, సాంకేతికత, తయారీ రంగ విస్తరణ, ఇంధన భద్రత, రక్షణ సామర్థ్య బలోపేతం, యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు — ఇవన్నీ ఈ దౌత్య దిశలో ప్రధాన లక్ష్యాలుగా నిలిచాయి.అందువలన విదేశీ పర్యటనలను కేవలం రాజకీయ కోణంలో కాకుండా, భారత భవిష్యత్ ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక, భద్రతా ప్రయోజనాల పరంగా పరిశీలించినప్పుడే వాటి అసలు ప్రాముఖ్యత స్పష్టమవుతుంది. దేశ అభివృద్ధి, ప్రపంచ గౌరవం, ఆర్థిక పురోగతి, వ్యూహాత్మక స్థిరత్వం — ఈ నాలుగు అంశాలను సమన్వయం చేసిన దౌత్య నమూనాగా శ్రీ నరేంద్ర మోదీ విదేశాంగ దృష్టి ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది.